Komentarz: Edmund Massalski urodził się 19 XI 1886 r. w Michałowie pod Starachowicami, a zmarł 27 III 1975 r. w Kielcach. Był pedagogiem, krajoznawcą i regionalistą związanym z Kielcami. Uczęszczał do gimnazjum rosyjskiego w Kielcach, z którego został wydalony pod zarzutem działalności patriotycznej. W latach 1906-1911 studiował geografię i biologię na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W 1912 r. został nauczycielem geografii w gimnazjum żeńskim w Kielcach. Pracą pedagogiczną w kieleckich szkołach średnich zajmował się przez ok. 40 lat. Od 1924 r. pełnił funkcję komendanta Kieleckiej Chorągwi Harcerzy i pozostawał nim do 1939 r. Był prezesem oddziału, a później okręgu PTK w Kielcach, przewodniczącym Rady Miejskiej Kielc, a od 1925 r. członkiem delegatury Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Jako członek Szarych Szeregów, w czasie II wojny światowej prowadził tajne nauczanie. W latach 1952-1969 był przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Przyrody, a w latach 1952-1961 dyrektorem Muzeum Świętokrzyskiego. Pisał artykuły krajoznawcze. Przez kilka lat był redaktorem naczelnym i wydawcą „Gazety Kieleckiej”. Był też założycielem i prezesem Kieleckiego Towarzystwa Naukowego. Zajmował się również fotografią. Był autorem przewodnika Góry Świętokrzyskie (1967) oraz opracowania Obrazy roślinności Krainy Gór Świętokrzyskich (1962).
Praca na rzecz harcerstwa na Kielecczyźnie to jedna z istotniejszych dziedzin działalności Massalskiego. W szeregach skautów znalazł się już na początku ich istnienia, a po wojnie, w 1918 r. został wybrany sekretarzem Inspektoratu Okręgu Kieleckiego ZHP. Brał aktywny udział w życiu harcerzy, w czasie akcji letnich odwiedzał obozy i kursy, gdzie wygłaszał gawędy i prowadził szkolenia. Propagował wśród młodzieży zainteresowanie krajoznawstwem i regionalizmem. To zainteresowanie własną małą ojczyzną znalazło wyraz w ofiarowanym mu przez harcerzy bodzentyńskich albumie dedykowanym – „Kochanemu Druhowi Komendantowi Chorągwi E. Massalskiemu ofiarują swe prace harcerze z Bodzentyna 14 X 1934”, pod dedykacją zapis: „za I i II drużynę” i trzy podpisy harcerzy: Bolesława Zygadlewicza, który zginął w czasie zbiorowej egzekucji w Bodzentynie 1 czerwca 1943 r. oraz (prawdopodobnie) Pyzika i Wojciechowskiego.
Cztery zdjęcia znajdujące się w tym albumie przestawiają: pola w okolicach Bodzentyna z widokiem na miasto, gdzie w dali widać kościół i inne zabudowania miejskie, rynek i jego zabudowę, zdjęcie nr 3 to widok okolicy, a zdjęcie nr 4 przedstawia obraz ukrzyżowania znajdujący się w kościele bodzentyńskim. Na dwóch zamieszczonych w albumie fotokopiach ukazane są kościół i ruiny zamku. Uzupełnieniem do albumu jest rękopiśmienny opis dziejów Bodzentyna autorstwa Malareckiego i Wojciechowskiego oraz ręczny plan Bodzentyna w skali 1:1000 sporządzony przez zastęp Wróbli w 1931 r. (czerwono zaznaczono nazwy ulic i kierunki do Słupi, Kielc, Suchedniowa, Tarczku i resztki murów obronnych) – szkic podpisali Rdzanek, Dyk, Panek, opis bodzentyńskich zabytków w tym albumie sporządzili K. Pyzik i Malarecki, a Wojciechowski i R. Czerwik opracowali adnotacje o ludności oraz przemyśle, rzemiośle i handlu w Bodzentynie, o instytucjach zaś, urzędach, zakładach, organizacjach i komunikacji w Bodzentynie i okolicy napisał Hajdenrajch.
Harcerstwo w Bodzentynie powstało już na przełomie roku 1913/1914. Działająca w 1920 r. drużyna nosiła nazwę 1 KDH im. J. Piłsudskiego. Bodzentyńscy harcerze uczestniczyli też w obozach i zlotach, m. In. w zlocie odbywającym się w Spale 1925 r. W 1935 r. hufiec bodzentyński pod opieką hufcowego harcmistrza ks. Jana Cygana opiekował się drużynami w Bodzentynie, Świętomarzu, Wzdole Rządowym i Nowej Słupi.
Iwona Pogorzelska

Warto przeczytać:
Błażejewski W., Z dziejów harcerstwa polskiego 1910-1939, Warszawa 1985;
Edmund Massalski (1886-1975), [w:] Materiały sesji naukowej w Świętej Katarzynie, 15-16 listopada 1986, Kielce 1989;
Festyn Koła Przyjaciół Harcerstwa – Kronika Wojewódzka, „Gazeta Kielecka”, Kielce 1930, nr 50;
Z dziejów harcerstwa na Kielecczyźnie 1912-1982. Sesja historyczna, Kielce - Sielpia, 2-3 października 1982, Kielce-Sielpia 1982.

Publikacja źródła: brak

Opis zewnętrzny: Oryg., jęz. polski, album fotograficzny, papier, wymiary albumu 250x180 mm, „notatki”,o wymiarach 220x170 mm, 4 str., rkps; „4 zdjęcia” czarno-białe, o wymiarach 110x70 mm, 115x 85mm, 120x90 mm, 150x100 mm; „2 ryciny/fotokopie” czarno-białe, o wymiarach 100x150 cm; „plan” o wymiarach 220x170 cm, 1 str., skala 1:10000, rkps; na odwrotnej stronie okładki dedykacja: „Kochanemu Druhowi Komendantowi Chorągwi E. Massalskiemu ofiarują swe prace harcerze z Bodzentyna 14 X 1934” pod dedykacją zapis „za I i II drużynę” i trzy nieczytelne podpisy.

Miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Kielcach, Zbiór Edmunda Massalskiego, sygn. 113, s. 1,1 verte-12.